જય ભીમનો નારા ક્યાંથી આવ્યો? ||Interesting facts in Gujarati

જય ભીમનો નારા ક્યાંથી આવ્યો – Interesting facts in Gujarati 

||Interesting facts in Gujarati                                                                                                                 આજે જય ભીમના નારાના જનક બાબુ હડાસની જન્મજયંતિ છે. 6 જાન્યુઆરી 1904 ના રોજ નાગપુર નજીક જન્મેલા બાબુ હરદાસે સૌ પ્રથમ જય ભીમનો નારા આપ્યો હતો. પણ તેના મગજમાં આ સૂત્ર કેવી રીતે આવ્યું? શા માટે તેણે માત્ર જય ભીમ પસંદ કર્યો? અને શું બાબાસાહેબ ડો. આંબેડકરે પણ જય ભીમ કહ્યું હતું? બાબુ હરદાસની જન્મજયંતિ પર જાણો ‘જય ભીમ’ની ખૂબ જ રસપ્રદ વાર્તા.

જય ભીમ શબ્દના જનક બાબુ હરદાસ એલ. એન. હતા

આજે “જય ભીમ” બહુજનની ઓળખ અને એકતાનું પ્રતિક બની ગયું છે. દરેક બહુજન યુવાનો ઉત્સાહપૂર્વક એકબીજાને “જય ભીમ” સાથે શુભેચ્છા પાઠવે છે. “જય ભીમ” શબ્દની ઉત્પત્તિ મહારાષ્ટ્રમાં થઈ છે. આ “જય ભીમ” શબ્દના પિતા બાબુ હરદાસ એલએન છે જેઓ બાબાસાહેબ ડૉ. આંબેડકર બાબુ હરદાસના પરિવાર સાથે સામાજિક ચળવળમાં જોડાયા, તેઓ સુશિક્ષિત હતા. પિતા લક્ષ્મણ ઉરકુડા નાગરેલ રેલ્વે વિભાગમાં બાબુ હતા.||Interesting facts in Gujarati

તે સમયે જ્ઞાતિ ભેદભાવ અને જાતિભેદના કારણે દેશમાં ગંભીર સામાજિક અને આર્થિક અસમાનતા હતી. 1922 માં મહારાષ્ટ્ર મા તેમણે એક અસ્પૃશ્ય સંત ચોખામેળાના નામે હોસ્ટેલ શરૂ કરી. 1924 માં, તેમણે પ્રિન્ટિંગ પ્રેસ ખરીદ્યું હતું અને સામાજિક જાગૃતિ માટે “મંડાઈ માહાત્મ્ય” નામનું પુસ્તક તેમજ “ચોખામેળા વિશેષ અંક” લખ્યું હતું. તેમણે બાબાસાહેબની ચળવળોમાં સક્રિયપણે ભાગ લીધો હતો. તેમણે 1930ના નાસિક કાલારામ મંદિર સત્યાગ્રહ અને 1932માં પૂના કરાર દરમિયાન બાબાસાહેબ સાથે મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી..||Interesting facts in Gujarati

કોણ હતા બાબુ હરદાસ લક્ષ્મણ નાગરાલે

ગુગલ પર જ્યા રેજય ભીમ લખો છો, ત્યારે તેના મૂળ વિશે ઘણા લેખો અને સમાચારો મળે છે. જુદા જુદા લોકોએ જુદા જુદા દાવા કર્યા છે…તેથી નક્કર માહિતી મેળવવા માટે અમે ઘણું સંશોધન કર્યું. અમને આ વિશે જાણવા મળ્યું કે જય ભીમ શબ્દની ઉત્પત્તિ વાસ્તવમાં મહારાષ્ટ્રમાં થઈ હતી અને બાબુ હરદાસ લક્ષ્મણ નાગરાલે એ જય ભીમ શબ્દને જન્મ આપ્યો હતો..||Interesting facts in Gujarati

Interesting facts in Gujarati

બાબુ હરદાસ એ વ્યક્તિ છે જે બાબાસાહેબ સાથે રહ્યા છે. તેઓ 1921માં સામાજિક ચળવળમાં પણ બાબાસાહેબની સાથે હતા. બાબુ હરદાસ લક્ષ્મણ નાગરાલે બાબા સાહેબ સાથે આંદોલનોમાં સક્રિયપણે ભાગ લેતા હતા. એવું નહોતું કે બાબુ હરદાસ કોઈ આંદોલનમાં બાબાસાહેબનો સાથ આપતા હતા. તેના બદલે, બાબુ હરદાસે 1930માં નાસિક કાલારામ મંદિર સત્યાગ્રહ અને વર્ષ 1932માં પૂના કરાર દરમિયાન બાબાસાહેબ આંબેડકર સાથે રહીને ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી.

“જય ભીમ”નું સરનામું સૌપ્રથમ તેમના મગજમાં એક મુસ્લિમ માણસને જોઈને આવ્યું. તે સમયે કાર્યકરો સાથે ચાલતા હતા ત્યારે એ મુસ્લિમ બીજા મુસ્લિમને “અસ્સલામ-અલેકુમ” કહેતા સાંભળ્યા. જવાબમાં, બીજી વ્યક્તિએ પણ “અલેકુમ-સલામ” કહ્યું. ત્યારે બાબુ હરદાસે વિચાર્યું કે એકબીજાને શું કહેવું? તેમણે કાર્યકરોને કહ્યું, “હું ‘જય ભીમ’ કહીશ અને તમે ‘બાલ ભીમ’ કહો.

આ અભિવાદન તે સમયથી શરૂ થયું હતું, પરંતુ પછીથી ‘બાલ ભીમ’ પ્રચલિત થઈ ગયું, ફક્ત ‘જય ભીમ’ જ પ્રચલિત રહ્યું. 1933-34માં બાબુ હરદાસે નાગપુરમાં સમતા સૈનિક દળને ‘જય ભીમ’નો નારા આપ્યો હતો. આ રીતે સર્વત્ર ‘જય ભીમ’ બની ગયું. બાદમાં ડૉ. આંબેડકરે પોતે 1949માં પોતાના પત્રોમાં જય ભીમ લખવાનું અને બોલવાનું શરૂ કર્યું. 12 જાન્યુઆરી 1939ના રોજ તેમનું અવસાન થયું. તે દિવસે તેમને શ્રદ્ધાંજલિ આપતા બાબાસાહેબે કહ્યું હતું કે, “બાબુ હરદાસના રૂપમાં મારો જમણો હાથ ખોવાઈ ગયો છે.”

જય ભીમનું મહત્વ અને અસ્તિત્વ

જય ભીમનો નારા એ આંબેડકરવાદીઓ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતું અભિવાદન સૂત્ર છે. ખાસ કરીને જેમણે બાબાસાહેબ આંબેડકર પાસેથી પ્રેરણા લીધી હતી જ્યારે તેમનો ધર્મ બદલ્યો હતો. એટલુ જ નહીં, કેટલાક એવા હિંદુઓ છે જેઓ બાબાસાહેબના વિચારો અને તેમની પ્રતિભાથી પ્રભાવિત થઈને જય ભીમના નારાથી સંબોધે છે. જય ભીમની વાર્તા અહીં પૂરી નથી થતી. આ શબ્દનો સૌપ્રથમ ઉપયોગ કવિ બિહારી લાલે તેમની કવિતામાં કર્યો હતો. અને લખ્યુ….
યુવાનોએ સમુદાયમાં જોડાવા જોઈએ, સમુદાયમાં બધા સાથે મળીને,
ભારતના બંદોબસ્તમાં જય ભીમના નારા લગાવો.

Interesting facts in Gujarati

જય ભીમ જય હિંદ કરતા જુનો છે

પ્રોફેસર વિવેકનું કહેવું છે કે વર્ષ 1956માં આંબેડકરના મૃત્યુ પછી એક આંદોલન તરીકે જય ભીમની લોકપ્રિયતા વધી. તેમના મતે, જય ભીમ સ્લોગન લોકપ્રિય જય હિંદ કરતાં જૂનું છે. દલિત બાબતોના અન્ય નિષ્ણાત અને વિદ્વાન કંવલ ભારતી કહે છે કે જય ભીમ 1960ના દાયકામાં હિન્દી પ્રદેશોમાં લોકપ્રિય બન્યું હતું. આનો શ્રેય તેઓ કવિ બિહારીલાલ ‘હરિત’ને આપે છે. દિલ્હી માં કવિએ આ શબ્દનો પ્રથમ વખત ઉપયોગ કર્યો છે.

બાળ ભીમ ને જય ભીમ નો જવાબ

હરદાસે નક્કી કર્યું કે જય ભીમનો જવાબ બાળ ભીમ હશે. આ પછી, ભીમ વિજય સંઘના કાર્યકરોમાં અભિવાદન રૂપે આ સૂત્ર વ્યવહારમાં આવ્યું. પરંતુ બાદમાં બાલ ભીમને હટાવી દેવામાં આવ્યો હતો. હવે જય ભીમને બદલે જય ભીમ બોલવા લાગ્યું. ભારતી કહે છે કે આ રીતે હરદાસને જય ભીમના સ્થાપક માનવા જોઈએ.

હરદાસનું 1939માં માત્ર 35 વર્ષની વયે અવસાન થયું. ભારતી કહે છે  હરદાસે તેમના મૃત્યુ પહેલા જ આ સૂત્ર આપ્યું હતું, આવી સ્થિતિમાં એમ કહી શકાય કે જય ભીમની શોધ જય હિંદ પહેલા થઈ હતી.

તો હવે તમે આ પોસ્ટમાંથી ઘણું જાણી લીધું હશે અને જો તમને અમારી ઉપર લખેલી પોસ્ટ પસંદ આવી હોય, તો કોમેન્ટ કરો અને તમારા મિત્રો સાથે શેર કરો કારણ કે અમે તમારા માટે આવી જ માહિતી લઈને આવતા રહીએ છીએ. Google, યાહૂ અને બિંગ પણ અમને દરરોજ શોધો અને બુકમાર્ક કરવાનું ભૂલશો નહીં.

આ પણ વાંચો:-

1.અલ્લુ અર્જુન વિશે રસપ્રદ તથ્યો

Images Source : rochakduniya.com

પ્રતિશાદ આપો

તમારું ઇમેઇલ સરનામું પ્રકાશિત કરવામાં આવશે નહીં.